Wondverzorging

Wat is wondverzorging?  

Een wond kan verschillende oorzaken hebben. De genezing van een wond neemt vaak tijd. Bij wondverzorging wordt er geprobeerd om een optimale toestand te verkrijgen, waardoor een wond zo snel mogelijk geneest. Een goed wondbeleid verkleint de kans op ontstekingen en littekens. Om de wondgenezing te ondersteunen zijn er diverse wondverbandmiddelen.

Wondgenezing in drie fasen

De wondgenezing is verdeeld in drie fasen. De duur van deze fasen is afhankelijk van de grootte van de wond, onderliggend lijden en eventueel medicijngebruik. In elke fase is uw lichaam hard aan het werk om uw wond te laten genezen. 

  • Fase 1. Reactiefase bij wondgenezing

    De eerste fase is de reactiefase. In deze fase bereidt de wond zich voor op genezing. Om te voorkomen dat de wond groter wordt, ontstaat er eerst vaatvernauwing. Na de vaatvernauwing ontstaat er vaatverwijding. Hierna maakt het lichaam de wond schoon. Dit wordt gedaan door middel van een ontstekingsreactie. U herkent de ontstekingsreactie aan roodheid, pijn, warmte, weinig gevoel in de wond en zwelling. In deze fase maakt het lichaam een bloedprop aan die later de korst van de wond wordt. Zonder de ontstekingsfase kan er geen wondgenezing zijn. Mensen met grote wonden kunnen last hebben van een verhoging tijdens de ontstekingsfase.

  • Fase 2. Regeneratiefase bij wondgenezing 

    Zodra uw lichaam alle bacteriën heeft opgeruimd en de wond schoon is, begint de regeneratiefase. Deze fase start 2 tot 3 dagen na het ontstaan van de wond. Er worden tijdens deze fase nieuwe bloedvaten gevormd, daarom is er veel zuurstof nodig in de wond. De beschadigde huid wordt vervangen voor nieuw weefsel, dit nieuwe weefsel heet granulatieweefsel. In deze fase kunt u een trekkend gevoel rond de wond voelen. Ook kan het wondbed boven het huidniveau komen. Wanneer u hier last van heeft, moet u contact opnemen met uw arts of uw behandelend arts.

    Wanneer het granulatieweefsel zich voldoende heeft uitgebreid, beginnen de cellen van uw opperhuid zich te vermenigvuldigen. Uiteindelijk zullen deze cellen het granulatieweefsel bedekken, waardoor de wond zich sluit. 

  • Fase 3. Rijpingsfase bij wondgenezing 

    Wanneer uw wond is dichtgegaan wordt er een litteken gevormd. Het weefsel is in het begin nog stug, dik en rood. Het weefsel zal uitrijpen totdat het een wit, zacht en soepel litteken is. Dat kan 6 maanden tot 2 jaar duren. 

Wat is een wond?

Een wond is een beschadiging van de huid. Het ontstaan van de beschadiging kan verschillende oorzaken hebben, bijvoorbeeld een trauma of een ziekte. Er zijn veel verschillende soorten wonden. De behandeling van een wond verschilt ook per type. Op deze pagina leest u meer over de verschillende soorten wonden.

Hoe verzorgt u een wond?

Hoe u een wond moet verzorgen, ligt aan de soort wond. Kleine wondjes kunt u zelf verzorgen, bij grote of diepe wonden moet u meteen contact opnemen met uw arts. Bloedt de wond veel of twijfelt u? Neem dan ook contact op met de (huis)arts of uw (wond)verpleegkundige.

Een kleine wond verzorgen

Heeft u een kleine wond? Hierbij kunt u denken aan kleine snijwondjes, schaafwonden, prikwonden of eerstegraads brandwonden. Volg dan dit stappenplan:
  1. Was uw handen en spoel de wond schoon met lauw water.
  2. Maak de wond voorzichtig droog door met een doekje of kompres op de wond te deppen.
  3. Bedek de wond met een steriele pleister of een steriel verband. De pleister (of het verband) houdt de wond vochtig, hierdoor geneest de wond sneller. Heeft u een zonnebrandwond? Dek deze dan niet af.

Dit stappenplan kunt u het beste één of twee keer per dag herhalen. Gebruik hierbij geen producten op alcoholbasis.

Soorten wonden 

Er bestaan verschillende soorten wonden. Elke wond heeft wondverzorging op maat nodig. 

  • Doorligwond  

    Doorligwonden (ook wel decubituswonden genoemd) ontstaan door langdurige druk, of druk in samenhang met schuifkracht, op één plek. Dit heeft een beschadiging van de huid of het weefsel onder de huid als gevolg. Doorligwonden ontstaan vaak op plekken waar botten aan de oppervlakte van de huid liggen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan uw stuitje. Bij druk op de huid worden bloedvaten en weefsel samengedrukt. Hierdoor krijgt het weefsel te weinig zuurstof en voedingsstoffen en sterft het af. Lees hier meer over decubituswonden.

  • Ulcus cruris (open been)

    Open been is een wond die kan ontstaan aan het onderbeen als gevolg van een ernstig oedeem. De wond kan terug komen als het eenmaal een ulcus cruris is geweest. Een ulcus cruris geneest moeilijk vanwege het oedeem dat in de benen zit. In dit oedeem zit er veel vocht, doordat het vocht tegen de huidwand van het been aanduwt wordt de huid dunner. Lees meer over oedeem.
  •  
  • Diabetische voet

    Bij diabetes mellitus raken de vaatwanden beschadigd door verhoogde bloedglucosewaarden (bloedsuikerwaarden). Hierdoor kan onder andere neuropathie (een aandoening van de zenuwen) ontstaan. Daarbij vermindert het gevoel in uw tenen en voeten, waardoor u wondjes aan uw voeten niet tijdig opmerkt. Bovendien genezen de wondjes trager door de beschadigde vaatwanden. Lees hier meer over een diabetische voet.  
  •  
  • Wond door trauma

    Een wond door trauma ontstaat door een beschadiging van buitenaf. U kunt hierbij denken aan schaafwonden, snijwonden, steekwonden en bijtwonden. Een trauma wond kunt u ook oplopen door een operatie. Lees hier meer over wonden door trauma
  •  
  • Oncologische wond / ulcus (bij kanker)

    Er is een verschil tussen een oncologische wond en een oncologische ulcus. Een oncologische wond is een wond die is ontstaan tijdens de behandeling van kanker, denk hierbij aan bestraling of aan een wond die ontstaat na het operatief verwijderen van de tumor. Een oncologische ulcus is een wond die ontstaat door de kankertumor die uitzaait door de bovenste huidlaag heen. Lees hier meer over oncologische wonden.  
  •  
  • Brandwonden

    Een brandwond is een wond veroorzaakt door verbranding, bevriezing, straling, elektriciteit of een chemische stof. Brandwonden worden gecategoriseerd in verschillende graden.

  • Skin tear

    Een skin tear betekent letterlijk “scheurwond”. Het is een traumatische wond die ontstaat door wrijf en schuifkracht, waardoor de huid scheurt.

Wondinfectie

Als u geopereerd bent, houdt u daar een wond aan over. Deze wond is een toegangspoort voor bacteriën. Die kunnen in de wond gaan zitten en zich daar vermenigvuldigen. Dan ontstaat er een infectie. U kunt een infectie onder andere herkennen aan:

  • roodheid rondom de wond,
  • zwelling rondom de wond,
  • warmte van de huid rondom de wond,
  • pijn, pusvorming en koorts of verhoging,
  • het verlies van gevoel rondom de wond.

Het is normaal dat een wond in de eerste 7 dagen na het ontstaan ontstekingsverschijnselen vertoont. Als u zich verder niet ziek voelt en geen koorts heeft, hoeft u geen contact op te nemen met uw behandelend arts. Mocht de wond na deze 7 dagen nog altijd ontstekingsverschijnselen vertonen dan is het verstandig dit wel te melden bij uw behandelend arts.

U kunt altijd contact opnemen met uw behandelend arts bij twijfel of zorgen.

Lees hier meer over wondinfecties.

Hulpmiddelen bij wondverzorging (verbandmiddelen) 

Elke wond is anders en heeft eigen wondverzorging nodig. Daarom bestaan er verschillende materialen voor wondverzorging. Elk materiaal heeft een ander effect op een wond. De meest gebruikte wondverbandmaterialen vindt u hieronder. 

  • Zilververband of AG-verband

    In zilververband, ook wel AG-verband genoemd, is zilver verwerkt. Zilver heeft een antibacteriële werking. Het doodt de schimmels en bacteriën in uw wond. Daarom wordt zilververband gebruikt bij wondinfectie.  

  • Schuimverband 

    Schuimverband wordt gebruikt bij wonden die matig tot veel vocht afgeven. Een schuimverband neemt minder vocht op dan een absorberend verband. Schuimverband bestaat uit verschillende lagen. Schuimverband is ademend, houdt bacteriën vast en houdt tegelijkertijd de wond vochtig. Een wond geneest het best bij de juiste vochtigheidsgraad. Het schuimverband is te krijgen met en zonder plakrand en deze kleeft niet vast aan uw wond. Daardoor kan schuimverband pijnloos worden verwijderd. Schuimverband wordt bijvoorbeeld gebruikt bij wonden door een operatie en bij wonden door trauma. Ook is schuimverband zeer geschikt bij doorligwonden en bij open been.

  • Alginaat wondverband 

    Alginaat wondverband wordt gebruikt voor wonden die veel vocht afgeven. Alginaat wordt gemaakt uit bepaalde soorten zeewier. Alginaat zet het wondvocht om in een zachte gel en zorgt dat de wond vochtig blijft, wat gunstig is voor de genezing. Alginaat kan maarliefst 20 keer zijn eigen gewicht aan vocht absorberen. Daarbij kan het ook kleine bloedingen stoppen. Ook houdt alginaat bacteriën vast in de gel, waardoor het verband een reinigende werking heeft. Doordat de bacteriën in het verband worden gehouden, wordt gelijk de geur tegen gehouden. Alginaat wondverband wordt bijvoorbeeld gebruikt bij chirurgische wonden, doorligwonden en wonden waar veel vocht van afkomt. Alginaat is minder geschikt voor droge wonden.

  • Hydrocolloïd verband (second skin verband) 

    Hydrocolloïd verband is een zelfklevend verband wat zich aanpast aan de vorm van uw huid dat een paar dagen mag blijven zitten. Dit verband vormt een gel waarin de viezigheid uit de wond wordt opgesloten. Daarbij zorgt dit type verband ervoor dat de wond goed vochtig blijft. Dat stimuleert de genezing van uw wond. Hydrocolloïd verband wordt bijvoorbeeld gebruikt bij schaafwonden en bij doorligwonden. 

  • Fixatiematerialen 

    Fixatiematerialen zijn hulpmiddelen om andere verbandmiddelen te fixeren (vastzetten). Samen met uw arts of verpleegkundige kunt u bekijken welke materialen voor u het meest geschikt zijn. Fixatiematerialen worden vaak ingezet om bijvoorbeeld gaaskompressen of absorberende verbanden te fixeren. Er bestaan verschillende soorten fixatiematerialen: 
    • hechtpleisters van papier, stof of siliconen,
    • windsels, elastisch of niet elastisch,
    • wondfolie ,
    • buisverbanden. 
  • Fistelzakje  

    Fistelzakjes worden gebruikt om vocht of vuil uit een fistel op te vangen.  

Materialen voor wondverzorging bestellen 

Wondmateriaal is op recept verkrijgbaar. U kunt wondmateriaal krijgen op voorschrift van uw (huis)arts, wondverpleegkundige of medisch specialist. Heeft u een recept of formulier gekregen en wilt u wondmaterialen bestellen? Neem dan contact op met BENU Direct of met uw BENU Apotheek voor de mogelijkheden. Deze kunnen namelijk per situatie en per zorgverzekeraar verschillen.

Tip bij wondverzorging

Ondervindt u problemen bij uw wondbehandeling of wondgenezing? Dan is het raadzaam om contact op te nemen met een wondverpleegkundige.